maandag 19 februari 2018

Door het tranendal tussen prachtige bergen

Landschappelijk vormen de Great Smoky Mountains een van de mooiste gebieden van de oostelijke Verenigde Staten. Ooit bood dit onherbergzame gebied een toevlucht aan Indianen. We leerden hun geschiedenis kennen tijdens de ‘Indian summer’.


Great Smoky Mountains National Park, N.C.
Toevlucht voor de Cherokees

Hoe Schildpad won van Konijn
Konijn Tsistu was een goede hardloper en iedereen wist het, maar hij schepte erover op. Uiteindelijk besloot Schildpad Dakasi hem een lesje te leren. Schildpad was een groot krijger, maar hij was langzaam. Hij en Konijn maakten ruzie wie de snelste was. Ze besloten een wedstrijd over vier bergruggen te houden.
Konijn wist zeker dat hij de snelste was en hij zei: "Jij kunt niet hard rennen en je zult nooit winnen, dus ik geef je een voorsprong – je kunt een hele bergrug vóór me beginnen." Konijn stemde toe en die nacht trommelde hij zijn vrienden op, want hij had hun hulp nodig. Hij wist dat hij het konijn niet kon verslaan, maar hij wilde een einde maken aan zijn gepoch.

De volgende dag wilden alle dieren de wedstrijd zien. Schildpad ging naar de eerste heuvelrug en ze begonnen aan de race. Konijn ging er met grote sprongen vandoor. Maar toen hij de top van de heuvelrug bereikte, zag hij Schildpad al over de tweede bergrug gaan. Konijn liep steeds sneller, maar Schildpad was hem altijd een bergrug voor. Hij passeerde de vierde bergrug net op tijd om te zien hoe Schildpad de race won. Dodelijk vermoeid viel Konijn languit op de grond en riep uit: ”Mi, mi, mi, mi.
De dieren vroegen zich af hoe Schildpad de race had gewonnen, maar hij heeft zijn geheim nooit verteld. Omdat hij en zijn vrienden op elkaar leken, verstopte hij op elke heuvelrug een van hen, die vertrok als het konijn eraan kwam. Schildpad zelf verstopte zich bij de vierde bergkam, zodat hij vóór Konijn kon finishen om een einde te maken aan zijn opschepperij.

Cherokee
Deze fabel wordt verteld in het Museum of the Cherokee Indian in Cherokee, North Carolina, een verhaal dat deel uitmaakt van de mondelinge overlevering van dit volk.

De plaats Cherokee ligt net ten zuiden van het Great Smoky Mountains National Park. De Cherokees noemden deze bergen shaconage, wat ‘blauw als rook’ betekent. Ze maken deel uit van de Appalachen, een bergketen tot 2.000 m hoogte die noord-zuid in oostelijk USA ligt.

Landschap met een episode uit de verovering van Amerika
Jan Mostaert (1475-1555)

Het museum in Cherokee vertelt de dramatische geschiedenis van deze Indianenstam. Dramatisch omdat de verhouding tussen Indianen en Europeanen van meet af aan getroebleerd is geweest, zoals het schilderij hierboven uit circa 1525 laat zien, en tot veel doden heeft geleid. Dat ging al mis toen in 1540 de Spaanse conquistador Hernando de Soto langskwam en, op zoek naar goud, besmettelijke ziektes meebracht.

Er was in Zuidoost-USA een groot handelsnetwerk, waardoor de Cherokees in contact kwamen met Europese handelaren. De krachtverhoudingen waren niet gelijkwaardig, want die handel resulteerde in een afhankelijke status van de Indianen. Al hun benodigdheden, waaronder vuurwapens, kwamen van de blanken. Mede daardoor verloren de Cherokees steeds meer gebieden door zgn. verdragen met Engeland en Amerika.

De Cherokees in Londen, 1762

De reis naar Londen
Een opmerkelijke figuur is de Cherokee-leider Ostenaco (1703-1780). Hij zag eens een portret van de Engelse koning George III (1738-1820) en zei: “Al lange tijd heb ik de koning willen ontmoeten…” Kort daarna ging hij met twee andere Cherokee-leiders naar Londen, begeleid door de militair Henry Timberlake (1730 of 1735-1765).

De latere president Thomas Jefferson schreef: Ik wist veel over de grote Ostenaco, de krijger en redenaar van de Cherokees. Hij was dikwijls te gast bij mijn vader. Ik was in zijn kamp op de avond dat hij afscheid nam van zijn volk voordat hij naar Engeland vertrok. De maan scheen in volle pracht en het was alsof hij daarop zijn gebeden richtte, voor zijn eigen veiligheid tijdens de reis en voor de veiligheid van zijn volk bij zijn afwezigheid. Zijn duidelijke stem, heldere uitspraak, levendige gebaren en de plechtige stilte van zijn toehoorders rond de kampvuren vervulden me met ontzag en eerbied, hoewel ik er geen woord van verstond.

Toen de drie Cherokees in juni 1762 in Londen aankwamen, waren ze meteen een grote attractie en trokken ze grote menigten. De dichter Oliver Goldsmith wachtte drie uur om de Cherokees te ontmoeten, waarna hij Ostenaco een geschenk aanbood. Sir Joshua Reynolds maakte portretten van hen en zij ontmoetten koning George III persoonlijk. Eind augustus 1762 keerden de Cherokees terug naar Noord-Amerika.

Civilisatie
Aan het einde van de 18e eeuw was het Amerikaanse beleid erop gericht de Cherokees te civiliseren, om boeren van deze jagers te maken. Daarmee kwam aan de oorspronkelijke levensstijl van de Cherokees een einde.
We maken kennis met een tweede opmerkelijke figuur: Sequoyah (1770-1843). Hij was een zilversmid die erin slaagde een tekensysteem te ontwikkelen om de Cherokee-taal op schrift te stellen. Dit schrijfsysteem werd zo succesvol dat de Cherokees meer geletterd waren dan de Europese kolonisten.

Trail of Tears
In 1838 werden 45.000 Indianen in Zuidoost-USA gedeporteerd naar Oklahoma, volgens een bevel van president Andrew Jackson (1767-1845; zijn standbeeld staat in Nashville), de Indian Removal Act van 1830. Hij en zijn opvolger Martin Van Buren (1782-1862) maakten op die manier rigoureus land vrij voor Europese kolonisten, onder wie slavenhouders.
De tocht van de Indianen naar het westen wordt de “Trail of Tears” genoemd, aangezien alleen al 4.000 van 18.000 Cherokees deze uittocht niet overleefden. De andere verdreven stammen waren de Chickasaws, de Creeks, de Choctaws en de Seminoles. Dit is een van de meest onthutsende gebeurtenissen in de Amerikaanse geschiedenis.
De achtergebleven Cherokees trokken zich terug in onherbergzame delen van de Great Smoky Mountains. Hun nakomelingen wonen nu in de plaats Cherokee.

Ocanaluftee Indian Village, Cherokee, N.C.

Tot op heden zijn de Cherokees en andere Indianenstammen niet echt in de Amerikaanse samenleving geïntegreerd. In de Great Smoky Mountains wonen de Cherokees in een reservaat. De toerist merkt dat aan drie dingen. Het hele gebied is drooggelegd, d.w.z. er wordt geen alcohol verkocht. Vlakbij het historisch museum is het openluchtmuseum Ocanaluftee Indian Village. En er is Harrah’s Cherokee Casino Resort, dat voor de bevolking van het reservaat een belangrijke bron van inkomsten is.

Pigeon Forge, Tennessee
Vermaak voor miljoenen bezoekers per jaar

Daarmee heeft het reservaat qua vermaak geen exclusiviteit in de regio, want aan de noordzijde van de Great Smoky Mountains vinden we Pigeon Forge, wat feitelijk één groot pretpark is, met Dolly Parton als beschermvrouwe. De plaats ligt tussen twee vergelijkbare stadjes, Sevierville en Gatlinburg. Laatstgenoemde is plaats van handeling in het liedje “A Boy Named Sue” van Johnny Cash, luister maar: https://youtu.be/_Gbtm-93oqE.

Indian summer in de Great Smoky Mountains

Tegenwoordig zijn Indianen allerminst veilig in hun reservaten. Eind 2017 verloren twee natuurparken in Utah een groot deel van hun beschermde status door een besluit van president Trump. Het park Bears Ears wordt 85% kleiner, het park Grand Staircase-Escalante 50%. Deze twee natuurparken leveren bij elkaar 8000 km2 natuurschoon in. Daarin liggen heilige plaatsen van indianenstammen. Het besluit van Trump maakt de weg vrij voor olie- en gaswinning.
Overigens wordt het natuurschoon in de Great Smoky Mountains sowieso al bedreigd door luchtverontreiniging.

Opmerkelijk is dat in Cherokee de term “Indians” gebruikt wordt, wat in Canada als een belediging geldt, daar spreekt men van “First Nations”.

Lees ook “Impressies van het diepe Zuiden”, “Wandel mee door “The Big Easy’”, “Waarom het niet altijd leuk was aan de bayou”, “Aan de oever van een machtige rivier”, “Naar de bakermat van de blues” en “We zullen zien wat er van zijn dromen terechtkomt”.