maandag 15 mei 2017

Zwerfvuil of moedwillige stort?

Ergernis, daar heb je vooral jezelf mee. Maar ik weet zeker dat één verschijnsel velen van ons ergert, mede omdat het zich in zoveel vormen aandient: rotzooi langs de weg en in de natuur. Want ga maar na…


De Afvalallée, de Lorrenlaan, de Wegwerpweg, de Strontsteeg. Dit zijn de straten die ik regelmatig door moet voor mijn woon-werkverkeer, vernoemd naar wat je er aantreft: zwerfvuil. Dat woord is eigenlijk een eufemisme, want het gaat zelden om een per ongeluk weggewaaid snoepwikkeltje. Het wordt er moedwillig gestort.
Dus vooral na een weekend is het raak: keukenafval, tuinafval, bouwafval, al dan niet verpakt in vuilniszakken, boodschappentassen of dozen, verder afgedankt meubilair, oude rijwielen, enzovoort, enzovoort.

Sommige zaken kunnen er te voet zijn gebracht, voor andere heb je toch echt een auto nodig. Die automobilisten leggen die rommel niet netjes aan de kant, maar werpen het via een snel geopend portier naar buiten – ik was meermalen getuige. Zo verdwijnen de verpakkingen van het Big Mac-menu door het autoraampje in de volgorde waarin de inhoud wordt opgepeuzeld. Tegen de tijd dat de reiziger zijn eindbestemming heeft bereikt is de maaltijd vergeten, maar die verpakkingen zwerven tot in lengte van jaren rond.
Voor de goede orde: dit is geen aanklacht tegen McDonalds, maar tegen personen die afval uit het autoraam gooien.

Ook mijn medeweggebruikers op de racefiets kan ik helaas niet vrijpleiten. Wikkels van energierepen dwarrelen niet zelden achteloos richting het asfalt. Dit is een van de redenen dat bepaalde Nederlandse toertochten van Belgische of Duitse gemeenten geen vergunning meer krijgen. Zo hebben die Belgen en Duitsers met hun ergernis dus niet zichzelf maar vooral goedwillende fietsers.
Onder hondenbezitters bestaat sociale controle wat betreft het opruimen van de hondenpoep: hondenkak, in de bak! Maar op sommige achteraf paadjes is het tóch opletten waar je loopt.

Het zwerfvuil is bij elkaar geteld dus een voortdurende ergernis: het ziet er niet uit en het trekt ongedierte aan (een rat kruiste al eens mijn weg). Om van de criminele, aan drugshandel gelieerde vormen van dergelijk stortgedrag nog maar te zwijgen. Dan gaat het om zware milieudelicten.


Laat niet als dank…
In die context zijn rijmpjes die je aantreft op bordjes in natuurgebieden aandoenlijk, maar – vrees ik – nauwelijks effectief. Bijvoorbeeld het oude, welbekende rijmpje van de ANWB, uit de tijd dat dit nog als “A.N.W.B.” werd gespeld:

Laat niet, als dank voor 't aangenaam verpoozen,
den eigenaar van ’t bosch de schillen en de doozen.

En zo zagen we vanaf een bergpad in Oostenrijk het volgende rijmpje op een boom gespijkerd.

Bitte!
Bitte, lärm nicht kreuz und quer
auf und ab im Wald umher,
wozu gibt es sichre Wege?
Denk an's Wild und seine Hege!
Zugleich bitte ich um's eine:
Häng dein Hündchen an die Leine!
Furchtbar is des Feuers Macht,
darum gib aufs Zündholz acht!
Speisereste, Glas, Papier -
bitte, lass das doch nicht hier,
zu Natur - und Umweltschutz
passt kein Abfall und kein Schmutz!
Danke!

Die Jägerschaft

Of zoals ze in Ierland zeggen: "For Yeats' sake – Bring your rubbish home". Naar de dichter en Nobelprijswinnaar W.B. Yeats, begraven in het Ierse stadje Drumcliffe (Co. Sligo; lees “Gouden Eeuwen in Ierland”).

Uit de jaren 1930 dateert een plaquette op de muur van het Rowardennan Hotel in Stirling, Schotland:

A request – From the Holiday Fellowship
Friend, when you stray, or sit and take your ease
On moor, or fell, or under spreading trees
Pray, leave no traces of your wayside meal
No paper bag, no scattered orange peel,
Nor daily journal littered on the grass,
Others may view these with distaste, and pass
Let no one say, and say it to your shame,
That was all beauty here until you came.

Met zoveel troep in het publieke domein kun je niet volhouden dat mensen orde nastreven, zoals je misschien kunt concluderen uit “Scheiden doet verblijden”. Het Bijbelse scheppingsverhaal is dan ook met enig cynisme als volgt samen te vatten: In zes dagen schiep God de hemel en de aarde (ook de mens schiep Hij). En hij rustte op de zevende dag. En op de achtste dag kon Hij de troep gaan opruimen die de mens had aangericht!

En nu die troep opruimen
Hoezeer ook met de kraan open, er wordt op vele fronten spreekwoordelijk gedweild. Om te beginnen in mijn eigen gemeente Sittard-Geleen. Want telkens weer stel ik vast dat de troep die ’s maandagsochtends, op weg naar mijn werk nog mijn ergernis opwekte diezelfde avond, op weg naar huis alweer is verdwenen – en dat vast niet door toedoen van de persoon die het daar heeft gedumpt.
Dus: bravo voor de medewerkers van de gemeente die deze schoonmaak voor hun rekening nemen!

En wie vaststelt dat de rotzooi blijft liggen, kan daarvan melding doen via de smartphone-app “BuitenBeter” van Yucat B.V. (ook voor andere meldingen).

Dan is er de Waste Free Waters Foundation van Gijsbert Tweehuysen die zich beijvert voor het schoonmaken van rivieren. Dat initiatief ontstond ook uit ergernis. De Maas is een regenrivier met grote verschillen in de waterstand. Als na hoogwater een periode met laagwater volgt, zie je plastic afval in de struiken op de rivieroever hangen. Dit geeft een zeer lelijke aanblik.

The Ocean Cleanup

Maar deze stichting kan al het plastic in de Maas niet tegenhouden en er zijn zóveel rivieren in de wereld. Gevolg: de oceanen zijn ernstig vervuild geraakt met plastic afval. Niet als lege shampooflesjes, maar als heel kleine deeltjes die in het water drijven: de plastic soep. Deze soep dient vissen en andere zeedieren tot ‘voedsel’. En daar komen initiatieven als de Plastic Soup Foundation en The Ocean Cleanup van Boyan Slat tegen in het geweer.

Zorgvuldig gebruik
De oplossing begint bij het zorgvuldig gebruik van plastic, vooral wat betreft het weggooien. Op vele plaatsen in het land wordt plastic verpakkingsafval ingezameld. Dit afval wordt gerecycled, bijvoorbeeld door het Chemelot-bedrijf QCP, en kan zo worden hergebruikt, bijvoorbeeld voor kinderwagens; lees “Het museum van de toekomst”.

Met dat ‘zorgvuldig gebruik’ raken we aan een ander aspect van afval, namelijk de vraag of we al dat plastic überhaupt moeten gebruiken. Daarbij botsen twee leefstijlen: consumentisme en consuminderen. Representanten van het eerste vinden we in onze consumptiemaatschappij overal waar commerciële bedrijven hun producten aanbieden, soms ronduit agressief. Daarnaast vind je steeds meer uitingen van een tegenbeweging, al zijn die vaak op één aspect van de consumptie, bijvoorbeeld op voedsel, gericht.
Een voorbeeld van dit (over)bewuste consumeren is Voluntary Simplicity, een Amerikaans initiatief dat “simpel leven” voorstaat. Velen van ons gaat dit misschien te ver, maar ik vermoed dat wie simpel leeft het wel uit z’n hoofd haalt troep langs de weg te dumpen. Ik zou willen dat dit voor iedereen geldt: geen troep op de weg!

Meer informatie over de Waste Free Waters Foundation: https://wastefreewaters.wordpress.com
Meer informatie over de Plastic Soup Foundation: www.plasticsoupfoundation.org
Meer informatie over The Ocean Cleanup: www.theoceancleanup.com
Meer informatie over Voluntary Simplicity (Engelstalig): www.simplicitycollective.com.