maandag 30 mei 2016

Hoe Chemelot meer kansen biedt

Chemelot is van groot belang voor de gehele regio en dat moeten we zo houden. Maar dan moet de site wel concurrerend blijven en een forse slag maken op het gebied van duurzaamheid.


Onlangs publiceerden de grotere bedrijven op het industrieterrein Chemelot* een gezamenlijke visie op de toekomstige ontwikkeling, de “Visie Chemelot 2025”.

Ambitie
De bedrijven willen Chemelot tussen nu en 2025 doen uitgroeien tot de meest competitieve en duurzame chemie- en materialensite van West-Europa. Daarvoor is nodig:
  • Kostenreductie
  • Duurzaamheidstransitie van productieprocessen
  • Duurzaamheidstransitie van producten
  • Concurrerend blijven
  • Waarborg voor leefbaarheid en veiligheid
  • Benutting groeipotentie.
De resultaten:
  • In 2025 excelleert Chemelot Industrial Park op het gebied van energie- en grondstoffenverbruik
  • Brightlands Chemelot Campus staat dan internationaal bekend als koploper in de toepassing van innovatieve en duurzame materialen.
  • Toptalenten uit de hele wereld trekken naar Chemelot om te werken aan vernieuwende technologieën en producten.

Stevige basis
De visie stelt dat Chemelot in Europa een unieke locatie is. De aanwezigheid van allerlei organisaties, van wetenschappelijk onderzoek tot maakindustrie, op één locatie is cruciaal voor de verdere ontwikkeling.
Met een omzet van € 10 miljard neemt Chemelot 20 procent van de chemiesector in Nederland voor haar rekening. Bij de bedrijven op Chemelot zijn bijna achtduizend mensen werkzaam, tel daarbij de afgeleide werkgelegenheid, onder andere bij toeleveranciers. Lees ook “Wat Chemelot bijzonder maakt” en “Wat is de stip op de horizon van de campus?”.

Chemelot beschikt over één gemeenschappelijke omgevingsvergunning, die flexibiliteit biedt in de verdeling van de beschikbare milieuruimte (zoals emissies en geluid) over bestaande én nieuwe bedrijven.

Duurzaamheidstransitie van productieprocessen
Door integratie en synergie via energie-uitwisseling en recycling (restenergie en producten van de ene fabriek zijn energie en grondstof voor een andere) is Chemelot nu al een van de meest duurzame chemielocaties in Europa. De bedrijven op Chemelot investeren jaarlijks in totaal meer dan € 200 miljoen, waarvan ongeveer een derde deel in het verbeteren van de duurzaamheid.

De verbetering van duurzaamheid van de productieprocessen heeft betrekking op:
  • Efficiënter omgaan met grond- en brandstoffen; meer energiebesparing
  • Meer gebruik van hernieuwbare (biobased) alternatieven voor fossiele grondstoffen
  • Benutting van restwarmte, bijvoorbeeld Het Groene Net voor stadsverwarming
  • Maximaliseren van herbruikbaarheid van producten en grondstoffen
  • Technologieën voor het vangen en hergebruik van CO2
  • Verdere reductie van emissies, zoals broeikasgassen en stof
  • Recycling, bijvoorbeeld van kunststoffen
  • Gebruik van duurzame energie, opgewekt op Chemelot of in de directe omgeving.
Deze stappen moeten ook genomen worden om te zorgen dat Chemelot concurrerend blijft en dat het een aantrekkelijke vestigingsplaats wordt voor nieuwe chemische fabrieken, bijvoorbeeld voor biobased en circulaire chemie. Door verduurzaming kan beter worden ingespeeld op schommelingen in de grondstoffenmarkten en de energieprijzen én het creëert marktkansen.

Duurzaamheidstransitie van producten
Bij het verbeteren van de duurzaamheid van producten moet je denken aan:
  • Materialen uit hernieuwbare (biobased) bronnen
  • Lichtere materialen (voor toepassing in energiezuinig transport)
  • Materialen die langer meegaan
  • Materialen die kunnen worden hergebruikt
  • Verpakkingsmaterialen voor langer houdbaar voedsel
  • Materialen voor betere warmte-isolatie
  • Materialen voor opslag van energie, windmolens en zonnecellen.

Leefbaarheid en veiligheid; benutten groeipotentie
Chemelot levert een bijdrage aan de versterking van de economische structuur van de regio en biedt kansen voor het vergroten van de werkgelegenheid. Het aantrekken van nieuwe bedrijven schept werkgelegenheid, het ondersteunt de verduurzaming en zorgt voor kostenverdunning voor de huidige bedrijven – zonder in te boeten op veiligheid voor omwonenden en met behoud van een prettige leefomgeving.
Van belang is ook het aantrekken, opleiden en behouden van nieuwe medewerkers vanuit de regio en het buitenland. Dit geldt niet alleen voor toptalenten, maar ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Nieuwe bedrijven op Chemelot sluiten idealiter aan bij de focus van de site op chemicaliën, hoogwaardige materialen en duurzame materialen. Ook gebruiken ze bij voorkeur grondstoffen die op Chemelot worden geproduceerd of dragen ze bij aan de duurzaamheidstransitie, bijvoorbeeld via recycling van materialen en het gebruik van biobased materialen. De vestiging van nieuwe bedrijven mag geen veiligheidsconsequenties voor omliggende wijken en dorpen hebben. Zonodig vindt overleg plaats met de Provincie Limburg en gemeenten over huidige en toekomstige risico- en/of geluidscontouren.

Chemelot heeft een railterminal en een eigen haven in Stein, wat opties biedt voor meer aan- en afvoer van grondstoffen en eindproducten over water en spoor in plaats van de weg. Omwille van de bereikbaarheid en het voorkomen van knelpunten bij calamiteiten is de aanleg van een nieuwe afrit van de A2 wenselijk.

In eerste instantie is er op de site voldoende ruimte voor het vestigen van nieuwe zware chemie en nieuwe campusonderdelen, waarbij je kunt denk aan:
  • Chemiebedrijven die doorgroeien van startup via proeffabriek naar grootschalige industriële productie
  • Kennisintensieve productiebedrijven, zoals medische technologie, 3D-printen en celtherapie.
Voor de campus is de beschikbare ruimte rond 2023 evenwel volledig benut, zodat doorgroei buiten het terrein aan de orde is. Uitbreiding in noordelijke richting ligt dan het meest voor de hand. Lees ook “Ruimte voor ontwikkeling”.

Eén aanspreekpunt
Samenwerking tussen de bedrijven op site en campus is van cruciaal belang om dit alles voor elkaar te krijgen . Ook de dialoog met omwonenden en andere stakeholders is daarvoor essentieel.

Er komt één aanspreekpunt voor alle belanghebbenden op het gebied van communicatie, veiligheid, acquisitie en de duurzaamheidstransitie: de Directeur Chemelot.
Door betere communicatie wordt uitgelegd waarom Chemelot zich een moderne, efficiënte en duurzame chemie- en materialensite kan noemen, een veilige buur en een aantrekkelijke locatie voor bedrijven en medewerkers.

Ondersteuning door overheden
Er wordt een beroep gedaan op de overheid, onder meer om een financieringsfaciliteit in te richten om daaruit duurzaamheidsprojecten (verwachtte investering € 50 miljoen) en aansluitkosten (verwachtte investering € 25 miljoen) voor te financieren. Die aansluitkosten betreffen het aansluiten van nieuwe fabrieken op voorzieningen als stoom, stroom, afvalwaterzuivering en pijpleidingen.

Acties
De visie moet nu verder worden uitgewerkt en daartoe zijn in het visiedocument 21 acties geformuleerd, die hieronder worden opgesomd.

* De grotere bedrijven op Chemelot zijn SABIC, OCI Nitrogen, Arlanxeo, Fibrant, AnQore, DSM, Brightlands Chemelot Campus, Sitech en USG.

De “Visie Chemelot 2025 – De meest competitieve en duurzame chemie- en materialensite van West-Europa” is online opvraagbaar: http://www.chemelot.nl/lib/downloads/Visie%20Chemelot%202025.pdf 

ACTIES
Acties uit de “Visie Chemelot 2025” met een indicatie van de timing:
  1. Benoemen Programmamanager Chemelot 2025 (medio 2016).
  2. Aanstellen Chemelot-communicatieteam (medio 2016).
  3. Gezamenlijke opdrachtstelling door de site-users aan de Programmamanager om te komen tot een heldere governance structuur Chemelot 2025, noodzakelijk om een Directeur Chemelot met heldere en eenduidige taken en bevoegdheden te benoemen (na aanstelling Programmamanager).
  4. Opzetten gezamenlijk overleg tussen campus-bedrijven en de R&D van onder andere SABIC, DSM en Arlanxeo om de onderzoeksinstituten, -thema’s en -competenties op de campus te versterken en uit te bouwen. Hierbij kijken wij nadrukkelijk welke thema’s wij gezamenlijk kunnen oppakken (vanaf tweede helft 2016).
  5. Brightlands Sustainable Technologies Institute: haalbaarheidsstudie naar het opzetten van een wetenschappelijk instituut voor publiek-private samenwerking, waarbij verschillende duurzame procestechnologieën zullen worden geëvalueerd (2017).
  6. Nauwe samenwerking tussen de campus en site-users in het ‘Brightlands Innovation Factory‘-initiatief (vanaf medio 2016).
  7. Talentontwikkeling: de gezamenlijke HR-onderdelen van de Chemelot-bedrijven slaan de handen ineen om te komen tot een externe positionering en te onderzoeken of en hoe samenwerking kan helpen bij het ontwikkelen en behouden van talent en het invullen van maatschappelijke thema’s (eind 2016).
  8. USG-studie naar optimalisatie van de utiliteiten energie en stoom op de Chemelot-site, inclusief de mogelijkheden van Power2Heat en Heat2Power (eind 2016)
  9. Opzetten van een toegewijd en proactief Chemelot Industrial Park-acquisitieteam met een meerjarig, financieel commitment van de betrokken partijen op de Chemelot-site (inclusief evaluatie slaagkans na twee jaar).
    De acquisitie-organisaties van de campus en het Industrial Park zullen nauw samenwerken en onderzoeken op welke thema’s zij elkaar kunnen versterken. Een belangrijke succesfactor is dat dit in samenwerking met NFIA (Netherlands Foreign Investment Agency) en de Provincie Limburg wordt vormgegeven, gevraagd wordt om een in-kind bijdrage.
  10. Heldere afspraken met de overheden (en andere stakeholders) over de milieuruimte en de geluids- en risicocontouren en eventueel te nemen maatregelen (start overleg tweede helft 2016).
  11. Opstellen gezamenlijke duurzaamheidsagenda, inclusief thema’s, concrete projectvoorstellen, financiering en samenwerking verbanden (begin 2017).
  12. Onderzoek van DSM, USG, Sitech en een strategische energiepartner naar kansen en mogelijkheden voor opwekking van duurzame energie (2017).
  13. Sanering van een aantal historische verontreinigingen op de Chemelot-locaties door DSM onder toezicht van de Provincie Limburg (2016-2020).
  14. Ondersteuning van de realisatie van het ‘Groene Net’ (vanaf 2016).
  15. Chemelot vraagt de overheden aanvullend een financieringsfaciliteit in te richten met als doel concrete duurzaamheidsinvesteringen en noodzakelijke site-ontwikkelingen en plug & play op Chemelot te kunnen voorfinancieren van in totaal € 75 miljoen. Gezamenlijk gaan wij, bij voorkeur onder regie van de Provincie Limburg, samen onderzoeken wat de kaders en condities zijn waaronder deze financieringsfaciliteit succesvol kan worden vormgegeven.
    Voor de duurzaamheidsinvesteringen zullen wij ook de mogelijkheden van het NIA (Nederlands Investerings Agentschap) en de NLII (Nederlandse Investeringsinstelling) in het onderzoek meenemen (eind 2016).
  16. Fysieke ruimte toevoegen aan de campus: twaalf hectare tussen de huidige campus en de Urmonderbaan toevoegen aan de huidige vijfentwintig hectare. Inclusief een met de huidige site-users afgestemd plan omtrent het verplaatsen van Gate 1, de tarieven voor site-services en de te vergunnen risicocontouren (eind 2016).
  17. Ontwikkelvisie opstellen voor verdere doorgroei van de campus (start vanaf medio 2016).
  18. Mobiliteitsstudie voor de site waarbij de mogelijkheden van scheiding voor personen- en goederenvervoer en verschuiving in modaliteiten wordt onderzocht (in samenwerking met regionale overheden en het ministerie van Infrastructuur en Milieu) (2017/2018).
  19. Studie uitvoeren naar Zuidelijke Spooraansluiting Chemelot (eind 2016 afgerond).
  20. Verbeteren van de bereikbaarheid van Chemelot door aansluiting bij project ‘Verbreding A2’ (start 2016).
  21. Afstemming met Limburg Agenda, POL 2014 (Provinciaal Omgevingsplan Limburg; inclusief de lopende regionale uitwerking daarvan) en bestemmingsplan. De ontwikkelvisie is onderdeel van dit afstemmingsproces (meerjarig traject – start 2016).