maandag 9 november 2015

Ruimte voor ontwikkeling

In Limburg is geen vierkante meter zonder bestemming, zoals economische bedrijvigheid, wonen, landbouw of natuur, meer te vinden. Uit het Provinciaal Omgevingsplan Limburg blijkt dat het gebruik van ruimte een eigen dynamiek kent. De ontwikkeling van Brightlands Chemelot Campus is een mooi voorbeeld.


Center Court op Brightlands Chemelot Campus in aanbouw
Foto Dols Fotografie

Kiezen voor Limburg
Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL2014) beschrijft de ruimtelijke ordening, het milieubeheer, het waterbeheer en verkeer en vervoer (bereikbaarheid). Dit plan – en de nadere uitwerking ervan – moet leiden tot een voortreffelijk leef- en vestigingsklimaat. Burgers en bedrijven moeten kiezen voor Limburg: om naar toe te gaan en vooral om er te blijven.
Ik licht eruit wat over Brightlands Chemelot Campus (broedplaats van kennis) en het bedrijventerrein Chemelot is geschreven.

Zonering van Zuid-Limburg


Gebiedstypen in Limburg
Het POL2014 onderscheidt zeven gebiedstypen, elk met een eigen karakter en verschillende ontwikkelingsmogelijkheden.

Binnen het bebouwd gebied onderscheiden we de volgende zones:
1. Stedelijk centrum (Heerlen, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen, Venlo, Venray en Weert): zorgen door een mix aan functies voor de aantrekkingskracht en uitstraling van Limburg.
2. Bedrijventerrein: ingericht voor grote bedrijvigheid.
3. Overig bebouwd gebied: overige gebieden met een stedelijk en dorps karakter.

In het landelijk gebied – de contramal van bebouwd gebied – gaat het om de volgende zones:
4. Goudgroene natuurzone: natuur en natuurontwikkeling hebben het primaat vanwege de voorkomende waardevolle flora en fauna, vaak van (inter)nationale betekenis (zoals de Natura2000-gebieden).
5. Zilvergroene natuurzone: landbouwgebieden met grote kansen voor ontwikkeling van natuurwaarden; agrarisch natuurbeheer, gebieden met delfstoffenwinning en de Maasplassen.
6. Bronsgroene landschapszone: beekdalen en gebieden met steilere hellingen, in hoge mate bepalend voor het beeld van het Limburgs landschap. Omvat ook het winterbed van de Maas.
7. Buitengebied: alle andere landelijke gebieden met een agrarisch karakter, met ruimte voor doorontwikkeling van agrarische bedrijven.

Economie in Zuid-Limburg


Brightlands Chemelot Campus; kantoren
Voor  Zuid-Limburg staan de ontwikkeling van de Brightlands-campussen (Chemelot Campus en Maastricht Health Campus), de stedelijke centra, het woningaanbod, de verbindingen en het landschap (vooral het Nationaal Landschap Zuid-Limburg), kortom de economische structuurversterking centraal.

De dragende sectoren van de economie van Zuid-Limburg zijn Chemie & Materialen (Chemelot Campus), Life Sciences & Health (Maastricht Health Campus) en Smart Services. Op de campussen staan kennisoverdracht en -ontwikkeling en persoonlijke ontplooiing centraal staan. De kenniseconomie (in deze vorm) veroorzaakt een multiplier voor alle andere economische sectoren (afgeleide werkgelegenheid).

De campussen lijken eerder op een kantorenpark dan op een bedrijventerrein. Volgens de Provincie is op deze terreinen nog ruimte voor kantoren, oftewel – in het planologisch jargon – voor het doorontwikkelen en verbeteren van de verblijfskwaliteit. Het betreft hier gebouwen met een specifieke bestemming, zoals laboratoria, onderwijsfaciliteiten, proef- en testproductieruimten en daarbij behorende voorzieningen.
Zo moeten deze locaties verder worden ontwikkeld tot uitnodigende en inspirerende werkomgevingen die een katalysator vormen voor ontmoeting, netwerken en kennisuitwisseling. De bouw van Center Court, het centrale gebouw op Chemelot Campus (gereed medio 2016), vormt daarvan een mooi voorbeeld (zie foto).

Omwille van de bereikbaarheid voor campuswerkers moeten de campussen goed worden aangesloten op het openbaar vervoer.
Chemelot Campus biedt bovendien kansen voor natuurontwikkeling.

Afwegingen
De ruimte in ons dichtbevolkte land is beperkt en dat leidt tot lastige afwegingen over het (toekomstig) gebruik ervan. Economische ontwikkeling (en daarmee gepaard gaande werkgelegenheid) stuit op het behoud van de landelijke omgeving (en de daar aanwezige natuurwaarden). Rond Chemelot vormt het buitengebied Graetheide, noordelijk van Chemelot (op de kaart hierboven gemarkeerd als ‘heroverwegingsgebied bedrijventerrein’), een voorbeeld van zo’n dilemma.
Graetheide was altijd bestemd als bedrijventerrein, een vooruitzicht waarvan bepaalde groepen omwonenden uitgesproken tegenstanders zijn. Volgens de Provincie blijft die mogelijkheid bestaan, zij het in een aanzienlijk kleinere omvang dan de ooit beoogde 200 hectare. De Provincie gaat ervan uit dat, als er in de toekomst een eventuele uitbreiding van Chemelot Campus aan de orde zou zijn, deze vooral plaatsvindt in de directe nabijheid van de huidige locatie, op het Chemelot Industrial Park of binnen de bestaande bedrijventerreinenvoorraad in de regio.

Chemelot Industrial Park; logistiek
Het logistieke knooppunt Zuid-Limburg (trimodaal, d.w.z. voor goederenvervoer over weg, spoor en water) is gesitueerd in Sittard-Geleen en omvat de havens en railterminals in Born, Stein en op het Chemelot Industrial Park.

Interventies
De Provincie staan verschillende (wettelijke) instrumenten ter beschikking om het omgevingsplan, inclusief de ontwikkeling van de campussen en de ruimtevraag voor logistiek en chemie, te realiseren. Zo heeft de Provincie een regulerende rol als bevoegd gezag voor de omgevingsvergunningverlening voor grotere bedrijven.

Wonen en leefbaarheid in Zuid-Limburg


Ook wijst de Provincie bedrijventerreinen met geluidcontouren aan (het betreft hier Chemelot, NedCar, NedCar Yard en Industrial Park Swentibold). De Provincie anticipeert daarbij op nieuwe geluidwetgeving die het Rijk ontwikkelt onder de naam SWUNG2 (Samen Werken in de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid) voor wegen en industrielawaai. Verder ontwikkelt het Rijk een nieuwe Omgevingswet (verwacht in 2018) en nieuwe regelgeving voor externe veiligheid.

Het Provinciaal Omgevingsplan Limburg 2014 is online opvraagbaar.
URL: http://www.limburg.nl/Beleid/Provinciaal_Omgevingsplan_Limburg  
Digitale POL2014: http://www.polviewer.nl/NL.IMRO.9931.SVPOL2014-VG02