maandag 20 april 2015

Kun je overal plezierig wonen?

Wie kiest voor optimaal woongenot moet verhuizen van een plattelandsgemeente naar Amsterdam of Den Haag. Een recente analyse levert daarvoor de argumenten. Maar hoe groot zijn de verschillen eigenlijk? En: er is meer dat telt.


NRC Handelsblad heeft verschillende databestanden, onder andere van het CBS, gekoppeld en op basis daarvan aan gemeenten een score voor woongenot toegekend. *)
En dan willen wij natuurlijk weten: welke gemeente biedt het hoogste woongenot en waar ben je het slechtst af?

Welnu, Amsterdam en Den Haag scoren met 1,52 punten het hoogst, gevolgd door Rotterdam (1,39), Bussum (1,3) en Haarlem (1,17) – overwegend grote steden in de Randstad.
De nul-score is voor de gemeenten Steenwijkerland, Raalte, Noordoostpolder, Nieuwkoop, Midden-Drenthe, Lochem, Hollands Kroon, Hof van Twente, Hardenberg, Emmen, Dronten, Dinkelland, Coevorden, Buren, Bronckhorst en Barneveld – plattelandsgemeenten.

Kanttekeningen
Toch plaats ik enkele kanttekeningen bij deze uitkomst. Want ik ken mensen die wonen in Raalte en Noordoostpolder en een groot deel van mijn familie woont in Midden-Drenthe – en die mensen wonen daar allemaal met veel plezier. En ik woon prima in Sittard-Geleen, dat met 0,52 relatief laag scoort. En er zijn gemeenten die hoog scoren, maar waar ik niet zou willen wonen.

Binnen de Nederlandse verhoudingen is het dus een kwestie van persoonlijke smaak en omstandigheden waar je het hoogste woongenot ervaart. Daarbij speelt herkomst ook een rol, want mensen zijn relatief honkvast, lees maar na in mijn blogpost “Honkvast?” van 5 augustus 2013.

Er is nog een reden om de resultaten van het onderzoek te relativeren. Zo stelt economisch geograaf Gert-Jan Hospers van de Universiteit Twente: “Iedere dorpeling is een halve stedeling. Bijna iedereen beschikt over een auto en de stad is nooit ver weg.” **)

Nou begrijp ik dat de aantrekkelijkheid van gemeenten vooral relevant is voor mensen die (voor hun werk) verhuizen. Ik vergelijk daarom vier gemeenten:
  • Sittard-Geleen, waar ik woon (80,53 km2, 94.000 inwoners, 1.186 inwoners per km2)
  • Midden-Drenthe, waar ik ben geboren (345,87 km2, 33.000 inwoners, 98 inwoners per km2)
  • Amsterdam, waar mijn echtgenote is geboren (219,32 km2, ,813.000 inwoners, 4.908 inwoners per km2
  • Maastricht, de provinciehoofdstad (60,03 km2, 121.000 inwoners, 2.146 inwoners per km2).
 
Interessante vraag daarbij: is een buitenlandse kenniswerker bereid om naar Sittard-Geleen te verhuizen om op Brightlands Chemelot Campus te gaan werken?

Ook bij de vergelijking tussen de gemeenten past eerder het relativeren dan het uitvergroten van verschillen. Weliswaar verschilt de afstand tot de dichtstbijzijnde huisarts, maar ik scheer afstanden van 0,5 km (Amsterdam), 0,6 km (Maastricht) en 0,7 km (Sittard-Geleen) simpelweg over één kam. Zo bezien zijn de gemiddelde woonlasten voor alle gemeenten gelijk (rond € 665).

De verschillen tussen de gemeenten zijn in belangrijke mate terug te voeren op hun belangrijkste kenmerk:
  • Amsterdam: zeer sterk stedelijk, woongenot 1,52 (top-score van alle gemeenten in Nederland)
  • Maastricht: sterk stedelijk, woongenot 0,72
  • Sittard-Geleen: matig stedelijk, woongenot 0,52
  • Midden-Drenthe: niet stedelijk, woongenot 0,00.
 
Stedelijke gemeenten versus een plattelandsgemeente

Het meest duidelijk zijn dan ook de verschillen tussen stedelijke gemeenten enerzijds en Midden-Drenthe anderzijds. De gemiddelde afstand tot vrijwel alle voorzieningen is in Midden-Drenthe groter: basisschool (1,1 km), restaurant (1,3), supermarkt (1,6 km), snackbar (1,8 km), huisartsenpraktijk (2,5 km), café (3,9), middelbare school (5,9 km), treinstation (6,5 km) en bioscoop (13,9 km). Alleen voor een pretpark/speeltuin moet je in Sittard-Geleen verder rijden (13,2 km).
Ook qua werkgelegenheid steekt de plattelandsgemeente mager af bij de stedelijke gemeenten; dat betreft dan zowel banen in het algemeen als banen in de commerciële dienstverlening, in de handel, vervoer en horeca en in overheid en zorg.
Tenslotte scoort Midden-Drenthe relatief laag op het beschikbare aantal koopwoningen.

Midden-Drenthe komt relatief gunstig uit de bus wat betreft de misdaadcijfers (37 misdrijven per 1.000 inwoners), terwijl Amsterdam de bedenkelijke eer heeft om – van alle gemeenten in Nederland – de top-score te realiseren (124 misdrijven per 1.000 inwoners).
Een soortgelijk beeld biedt de luchtverontreiniging: 12 μg stikstofdioxide per m3 in Midden-Drenthe, versus 26 μg stikstofdioxide per m3 in Amsterdam.

Zuid-Limburgse gemeenten versus Amsterdam
Ook de Zuid-Limburgse gemeenten scoren wat betreft de luchtverontreiniging met 19 μg stikstofdioxide per m3 relatief gunstig ten opzichte van Amsterdam.

De afstand tot het dichtstbijzijnde restaurant is in Amsterdam laag (0,3 km) vergeleken met de Zuid-Limburgse gemeenten (0,7 km).
Amsterdam scoort ten opzichte van de Zuid-Limburgse gemeenten hoog wat betreft het aantal banen in de commerciële dienstverlening.

Maastricht versus Sittard-Geleen
De gemiddelde WOZ-waarde is in Maastricht (€ 174.000) hoger dan in Sittard-Geleen (€ 144.000, de laagste score van de vier gemeenten).
De afstand tot de dichtstbijzijnde supermarkt is in Maastricht laag (0,6 km) ten opzichte van Sittard-Geleen (0,9 km), terwijl de afstand tot het dichtstbijzijnde pretpark/speeltuin in Maastricht slechts 2,6 km is.
Maastricht scoort ten opzichte van Sittard-Geleen hoog wat betreft het aantal banen in de handel, vervoer en horeca en in overheid en zorg.
Het aantal ontvangers van een ww-uitkering is in Maastricht met 4,9% van de beroepsbevolking (ongeveer gelijk aan Amsterdam) laag ten opzichte van Sittard-Geleen (5,7%, gelijk aan Midden-Drenthe).

Wat betreft de misdaadcijfers komt Sittard-Geleen (met 87 misdrijven per 1.000 inwoners) ten opzichte van Maastricht (107 misdrijven per 1.000 inwoners) gunstig uit de bus.
De gemiddelde vraagprijs van een woning is in Sittard-Geleen laag (€ 1.645 per m2) ten opzichte van Maastricht (€ 2.100 per m2).

Hieronder worden de cijfers voor de vier gemeenten samengevat.

 

Ga naar www.nrc.nl/gemeenten om te zien hoe de gemeente scoort waar jij woont (of wilt gaan wonen). Maar, zoals hierboven al is vastgesteld: de kille cijfers zeggen niet alles.
En daar komt bij: vind je de nabijheid van een café belangrijk, dan kun je zelfs in Midden-Drenthe een woning vlakbij een kroeg kopen.

Tenslotte, wat denk je: is een buitenlandse kenniswerker bereid om naar Sittard-Geleen te verhuizen om op Brightlands Chemelot Campus te gaan werken? Wie weinig prijs stelt op een pretpark en een lage huizenprijs vooral als een buitenkans ziet, kan volgens deze analyse net zo goed in Sittard-Geleen als in Maastricht gaan wonen.

*) NRC Handelsblad, 8 april 2015.
**) Eigen Huis Magazine, juni 2013.